Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenZoek de verschillen! Zo kun je de vele nieuwe loopsystemen het beste gebruiken

Zoek de verschillen! Zo kun je de vele nieuwe loopsystemen het beste gebruiken

Dinsdag 2 november 2021

Op het gebied van looptraining heeft zich de afgelopen jaren een kleine revolutie voorgedaan binnen de revalidatie. De loopbrug maakt plaats voor geavanceerde looptoestellen die patiënten tot het uiterste uitdagen. Revalidatie Magazine schept orde in het grote aanbod met een helder overzicht. 

Sommige systemen bieden de mogelijkheid om in een vroeg stadium van de revalidatie al te starten met looptraining. Samen met de patiënt bepaalt het behandelteam welk type het meest past bij het individuele niveau en het beoogde doel. Een van de revalidatiecentra die vrijwel al deze toestellen in huis heeft, is de Sint Maartenkliniek in Nijmegen. Daar is een Loop Expertise Centrum (LEC) waar volwassenen en kinderen met bijvoorbeeld een CVA, een beenamputatie, een dwarslaesie of neurologische aandoeningen voor diagnose en behandeling terechtkunnen.

De fysiotherapeuten Cebrahil Tatu en Patrick Koomen, beiden werkzaam op de unit dwarslaesierevalidatie, vertellen dat de toestellen onderdeel uitmaken van een totaal revalidatieplan voor een patiënt. ‘Looptraining bestaat niet alleen uit oefenen op zo’n toestel. We combineren dat zo mogelijk met conventionele therapieën. Denk bijvoorbeeld aan hydrotherapie of looptraining buiten’, zegt Koomen. Groot voordeel van de toestellen is volgens Tatu de progressie die patiënten kunnen maken. ‘Je daagt iemand op een leuke manier uit en kunt de moeilijkheidsgraad gaandeweg opvoeren zonder dat de veiligheid in het geding komt. Dit leidt sneller tot het beoogde resultaat.’

Lokomat – van manueel naar robotgestuurd 
Patiënten met loop- en/of balansproblemen kregen vroeger looptraining in onder meer de loopbrug. Dit hulpmiddel was en is beperkt tot mensen die voldoende kracht in armen en benen hebben en in staat zijn hun eigen gewicht te dragen. Dankzij de komst van de Compact Gait kon deze doelgroep fors worden uitgebreid naar patiënten die extra ondersteuning nodig hebben vanwege een ernstig beperkte spierfunctie. Dit toestel bestaat uit een loopband en een parachuteharnas voor gewichtsondersteuning. Twee fysiotherapeuten aan beide zijden bieden ondersteuning bij het in beweging brengen van de benen om zo de coördinatie van het lopen te verbeteren. Deze vorm van looptraining is nogal arbeidsintensief. Ook hiervoor is inmiddels een oplossing bedacht waarbij het fysieke werk van de fysiotherapeuten is vervangen door looprobots.

Voorbeelden daarvan zijn de LokoMat Pro en de Lopes II. In beide gevallen gaat het om een loopband en gewichtsondersteuning en helpt een soort uitwendig skelet bij het bewegen van de benen.

Fotograaf Inge Hondebrink

De Lopes II is in feite een geavanceerde Lokomat maar heeft geen CE-keurmerk en wordt alleen gebruikt voor onderzoek. De Maartenskliniek zet daarom uitsluitend de Lokomat in voor de patiëntenzorg.

Fotograaf Inge Hondebrink

Willy Hendriks (65), halfzijdig verlamd door een herseninfarct, is enthousiast over het toestel. ‘Vandaag is het voor de eerste keer dat ik hierop train. Het kostte de fysiotherapeuten veel tijd om het toestel op maat in te stellen. Hoewel het pak best wel strak zit, is het een geweldig gevoel om weer met ondersteuning te kunnen lopen.’

Fotograaf Inge Hondebrink

Zero G – Oefenen onder een ringbaan 
In een grote zaal van de Sint Maartenskliniek is op het plafond een O-vormige ringbaan bevestigd. Daaraan hangt een motorunit met daaronder een parachuteharnas voor gewichtsondersteuning en valpreventie. Dit is de Zero G, een looptoestel voor revalidanten die al iets verder zijn gevorderd. Het vrij eenvoudige systeem maakt het mogelijk om via een vast traject onder de ringbaan allerlei loop- en balansoefeningen te doen, zoals voor- achter- en zijwaarts lopen en traplopen via een opstapje. De motorunit volgt de bewegingen en zorgt voor de hoeveelheid gewichtsondersteuning die tevoren is ingesteld.

Margaretha Leendertse (67) heeft een incomplete dwarslaesie als gevolg van een ongeval met een pony die op hol sloeg en was ingespannen voor haar wagen.

Fotograaf Inge Hondebrink

Ze zit in een loopgroep en vordert gestaag. Daarnaast traint ze nu met de Zero G.

Fotograaf Inge Hondebrink

Eerst stukjes in de loopbrug die onder de ringbaan staat opgesteld, daarna met de rollator. De oefeningen zijn vooral gericht op afwikkelen en op paslengte en pasbreedte.‘Nu heb ik nog maar zeven kilo ondersteuning. We zoeken de grenzen voortdurend op. De eerste keer met de Zero G was ik helemaal kapot maar nu gaat het al een stuk beter.’

Fotograaf Inge Hondebrink

C-Mill – Werken aan looppatroon 
De C-Mill is een loopband waarop de revalidant in een parachuteharnas als valbescherming kan oefenen. Voorwaarde is wel dat die persoon al redelijk kan lopen. Gewichtsondersteuning is meestal niet meer nodig. Via een beeldscherm en beamerprojecties op de loopband moet de revalidant allerlei oefeningen uitvoeren gericht op looppatroon en balans. Deze variëren van lopen op virtuele staptegels, die in frequentie en locatie voortdurend veranderen, tot het maken van zijwaartse bewegingen om daarmee zelf als karretje op het scherm plotseling opdoemende ingrediënten voor een pizza op te halen. Dubbeltaken maken het extra complex.

Karina Boelens (46) heeft een incomplete dwarslaesie nadat ze op de fiets door een motorrijder was aangereden.

Fotograaf Inge Hondebrink

Ze kan alweer met één stok lopen.

Fotograaf Inge Hondebrink

Ze moet nog wel de mobiliteit in haar enkel terugkrijgen, die door het ongeval was gebroken.

Fotograaf Inge Hondebrink

‘In de C Mill kan ik me bewegen zoals in het dagelijks leven maar dan heel veilig. Het aantrekkelijke is dat dit op een speelse manier gebeurt.’

Fotograaf Inge Hondebrink

GRAIL – Loopwalhalla voor gevorderden 
Het paradepaardje onder de looptoestellen van de Sint Maartenskliniek is de GRAIL, dat staat voor Gait Realtime Analysis Interactive Lab. Dit virtual reality-systeem beschikt over een loopplatform met twee parallelle loopbanden – een zogenaamde split belt – die onafhankelijk van elkaar bewegen. Het platform zelf beweegt in een horizontaal vlak of in een hellingshoek. De revalidant, die een veiligheidsharnas draagt, maakt deel uit van de vele mogelijke interactieve omgevingen die worden geprojecteerd op een immens beeldscherm van 180 graden. Camera’s registreren de bewegingen en geven feedback. De GRAIL is zeer geschikt voor het oefenen van balans, het uitvoeren van gecombineerde cognitieve en motorische taken, het aanleren van adequate opvangreacties en het lopen op een helling.

Dat zo’n training zeer intensief kan zijn, blijkt uit het programma dat Fatih Ayyildiz (50) moet uitvoeren. Als coronapatiënt heeft hij zeven weken op de ic gelegen, waarvan vijf-en-half aan de beademing. Daarna kon hij letterlijk niets meer. Mede dankzij de Zero-G en de C-Mill lukt het lopen weer redelijk. Zijn gewrichten zijn nog erg pijnlijk. Op de GRAIL wordt hij flink aan het werk gezet.

Fotograaf Inge Hondebrink

Tijdens een wandeling in New York moet hij bolletjes aanraken die op het scherm verschijnen, waarbij het platform schuin omhoog beweegt en hij naar links en rechts moet lopen, soms versneld en dan weer vertraagd.

Fotograaf Inge Hondebrink

Vervolgens moet hij lopend met een T-stuk in zijn hand draadloos een vlieger op het scherm bedienen en daarmee andere objecten die tevoorschijn komen, ontwijken.

Fotograaf Inge Hondebrink

‘Dit was toch wel pittig’, zegt hij terwijl hij bijkomt tijdens de pauze. ‘Maar de GRAIL is echt een geweldig apparaat. Door al die taken tegelijk uit te voeren, wordt je coördinatievermogen op een leuke en spannende manier aardig op de proef gesteld.’

Fotograaf Inge Hondebrink

Rysen – Oefenen zonder bewegingsbeperkingen 
Een innovatief loopsysteem dat Heliomare Revalidatie in Wijk aan Zee als eerste in Nederland toepast en dat de Sint Maartenskliniek ook gaat aanschaffen voor onderzoek, is de RYSENTM. Dit 3D-systeem bestaat uit een gewicht ondersteunend harnas dat via kabels en katrollen is verbonden aan twee rails aan het plafond. Hierdoor kunnen patiënten in iedere willekeurige looprichting onbeperkt oefenen. Heliomare heeft de RYSEN uitgebreid met een augmented reality-systeem, dat spellen op de vloer projecteert gericht op specifieke looppatronen.

Met de RYSEN is het mogelijk patiënten al in de vroege fase van de revalidatie te laten oefenen met balanshandhaving en zelfstandig lopen. Maar ook om het gebruik van loophulpmiddelen af te bouwen en te leren lopen met bijvoorbeeld obstakels, is het systeem zeer geschikt. Sanne Ettema, promovenda van de afdeling Research & Development bij Heliomare, vertelt dat RYSEN ervoor zorgt dat patiënten eerder mobiel worden. ‘Ze kunnen immers intensief, functioneel en op een natuurlijke manier trainen zonder angst, waardoor ze eerder zelfstandig opvangreacties ontwikkelen en op een veilige manier langere afstanden kunnen lopen. Nu zetten we RYSEN in voor mensen met een beroerte of dwarslaesie. In de toekomst breiden we onze doelgroep uit naar patiënten met een beenamputatie of een multitrauma.’

3D-systeem RYSENTM bestaat uit een gewicht ondersteunend harnas dat via kabels
en katrollen is verbonden aan twee rails aan het plafond.

Auteurs

Afbeelding voor John Ekkelboom

John Ekkelboom

Reacties

    Plaats een reactie

    Word gratis RM lid

    Maak eenvoudig je eigen RM-account aan en ervaar extra leesvoordelen.

    Meer weten? Klik snel op onderstaande button

    Afbeelding ‘Ik leer steeds meer vriendjes kennen’ 3

    Schrijf je in!

    Ontvang de RM nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de ontwikkelingen over revalidatiemethoden, onderzoek, innovatie en ervaringen van patiënten en zorgverleners.