Ga door naar hoofdcontent
ArtikelenComputer leest gedachten revalidant

Computer leest gedachten revalidant

Vrijdag 17 maart 2017Afbeelding Computer leest gedachten revalidant

Rolstoelrijden met brain-computer-interface

Een rolstoel aansturen met je gedachten. Het is vandaag de dag al mogelijk, met behulp van brain-computer-interface. Deze nieuwe technologie biedt allerlei perspectieven voor patiënten in het revalidatiecentrum. Een bewegingswetenschapper deelt zijn ideeën en ambities.

‘Met je gedachten een elektrische rolstoel aansturen is mogelijk, maar vergt nog wel veel programmeerwerk en training. Wat al eenvoudig is in te zetten, is een bci-speller’, vertelt Noël Keijsers, bewegingswetenschapper bij de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. ‘De verlamde patiënt kijkt naar een scherm met letters. Wanneer hij naar de gewenste letter kijkt, reageren de hersenen en licht die letter op. Op die manier kun je een tekst spellen wanneer je helemaal niet meer kunt bewegen.’

Verlamde benen trainen

Maar de grootste mogelijkheden van brain-computer-interface (bci) voor de revalidant liggen in het trainen van bijvoorbeeld verlamde benen na een incomplete dwarslaesie of CVA. Keijsers: ‘Dan heb je in je hersenen wel de intentie om te bewegen, maar er gebeurt niets. Dat hersensignaal kan door een computer vertaald worden in de beweging van een looprobot, die de benen de gevraagde beweging laat maken. Dan krijgen de hersenen van de benen de signalen terug die er normaal gesproken ook zouden zijn. Waarschijnlijk train je daarmee optimaal de zenuwverbindingen die nog over zijn. Dat helpt om sneller en beter functies terug te krijgen.’ Maar zo ver zijn we volgens de bewegingswetenschapper nog lang niet. ‘Zo is het nog lastig om precies te herkennen welke beweging iemand precies wil maken.’

Gaming helpt bci

Het werken met bci kost nu nog veel tijd en dus geld. ‘Verder is de apparatuur nog duur, en is de winst die je nu al kunt bereiken beperkt. Daarom worden deze technieken nog niet op grotere schaal toegepast.’ Maar dat gaat wel gebeuren, verwacht Keijsers. ‘Dwarslaesie- of CVA-patiënten zullen vaker in een vroeg stadium met bci gaan oefenen. Wat zal helpen is dat bci al steeds vaker wordt gebruikt bij gaming. Zo is er een spel waarin je gemoedstoestand je virtuele karakter bepaalt: ben je gestrest dan word je een monster; ben je relaxed dan ben je een elfje. Wanneer dergelijke toepassingen grootschaliger worden stimuleert dat de ontwikkeling van bci.’

Zo werkt een brain-computer interface

‘Actieve delen van de hersenen bevatten een hoge concentratie zuurstofgebonden hemoglobine, én ze produceren heel lage elektrische stroompjes’, verklaart Noël Keijsers de techniek van bci. ‘Zowel die doorbloeding als de stroompjes kun je meten.’ Bij onderzoek naar en toepassing van bci worden meestal de stroompjes vanaf de buitenkant van de schedel gemeten. ‘Daarom krijgt de proefpersoon een kap met meetinstrumenten op.’ Deze technieken maken zichtbaar welke hersengebieden actief zijn en in welke mate. ‘Je ziet bijvoorbeeld dat het gebied van waaruit de armen of de benen bestuurd worden actief is. Maar je ziet niet welke bewegingen de patiënt precies wil maken. Met training kun je de hersengebieden actiever krijgen. Het vraagt veel programmeerwerk van de onderzoekers en veel oefening van de patiënt om iemand ook echt bijvoorbeeld een rolstoel aan te laten sturen. Maar het kan al wel. Ik verwacht geen snelle ontwikkelingen, maar het moment komt dat het in een stroomversnelling raakt.’

Zilveren medaille

Het bci-onderzoeksveld trok veel aandacht bij de eerste Bionische Spelen, oktober 2016 in Zürich. De Nederlandse dwarslaesiepatiënt Toine Welling won daar zilver op het onderdeel braincomputer- interface. Welling werd begeleid door Noël Keijsers. ‘Het was erg leuk, in de eerste plaats voor Toine, maar ook omdat we konden leren van de praktijk. Wij werken meestal in een rustige laboratoriumopstelling. Maar bci is veel moeilijker wanneer je onder druk staat. Tijdens deze wedstrijd zaten de deelnemers in een ijshockeystadion, met een paar duizend mensen op de tribune. We zagen hoeveel moeilijker het dan wordt, en van die ervaring kunnen we leren. Want een bci moet bijvoorbeeld ook in drukke verkeerssituaties kunnen functioneren.’

Afbeelding voor Adri Bolt

Adri Bolt

Reacties

    Plaats een reactie

    Schrijf je in!

    Ontvang de RM nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de ontwikkelingen over revalidatiemethoden, onderzoek, innovatie en ervaringen van patiënten en zorgverleners.

    Gesponsorde berichten