Een hoogleraar in de revalidatie aan het woord

Gerard Ribbers (rotterdam, 1961) studeerde geneeskunde aan de radboud universiteit in nijmegen. na zijn promotieonderzoek over het complex regionaal pijnsyndroom (CrP) type 1, werd hij revalidatiearts in rijndam revalidatie centrum in rotterdam. Sinds oktober 2012 is hij hoogleraar neurorevalidatie aan het Erasmus MC. ribbers is getrouwd, heeft drie kinderen en speelt graag tennis en volleybalM

‘Het aantal patiënten in Europa met een niet-aangeboren hersenletsel is ongeveer vergelijkbaar met het inwonertal van Spanje en Portugal bij elkaar.’ Gerard Ribbers, hoogleraar neurorevalidatie in het Erasmus MC in Rotterdam en gespecialiseerd in niet-aangeboren hersenletsel, maakt meteen duidelijk dat het om een omvangrijke patiëntenpopulatie gaat.

In Nederland komen er jaarlijks naar schatting 100.000 tot 140.000 nieuwe patiënten bij. De belangrijkste oorzaak is volgens Ribbers beroerte, naast bijvoorbeeld traumatisch hersenletsel, neuro-oncologische problemen, infecties en aandoeningen zoals multiple sclerose en de ziekte van Parkinson.
Ribbers maakt zich zorgen over de grote groep patiënten die geen adequate behandeling krijgt. Zo weet hij dat van de Nederlanders die met een traumatisch hersenletsel in het ziekenhuis worden opgenomen, 90 procent na ontslag naar huis gaat. ‘De grote meerderheid van hen krijgt geen enkele vorm van nabehandeling. Er zitten vele tienduizenden van die patiënten thuis met een onvervulde hulpvraag. Er is nog steeds een verborgen epidemie. Van de resterende 10 procent gaan per jaar slechts circa 700 patiënten naar de revalidatiegeneeskunde.’ Ribbers zegt dat de indirecte maatschappelijke kosten door niet-aangeboren hersenletsel, bijvoorbeeld door uitval van werk, torenhoog zijn. En hij benadrukt dat goede behandeling die kosten fors kunnen drukken.

De laatste jaren werkt Ribbers, die tevens revalidatiearts is bij Rijndam revalidatiecentrum, steeds meer als wetenschappelijk onderzoeker. Mede dankzij een structurele financiële bijdrage van de Stichting Rotterdams Kinderrevalidatie Fonds Adriaanstichting kon hij oktober vorig jaar zijn leerstoel neurorevalidatie innemen. Als hoogleraar houdt hij zich bezig met herstel van motoriek, taal en cognitie na hersenletsel. ‘Ook volgen we een aantal groepen patiënten in de tijd. Zo hebben we net een groep met traumatisch hersenletsel tien jaar lang na hun ongeval gevolgd. Het blijkt dat ook lang na het ontstaan van een hersenletsel zich nieuwe vragen kunnen voordoen. Na verloop van tijd gaat de omgeving bijvoorbeeld andere eisen aan zo’n patiënt stellen. Je moet dus zorgen dat die patiënt voortdurend in beeld blijft.’

Een vrij nieuwe onderzoekslijn van Ribbers zal zich richten op patiënten met neuro-oncologische problemen. De doelgroep heeft een hersentumor en een vrij gunstige levensverwachting. In het kankercentrum Erasmus MC-Daniel den Hoed ondergaan deze patiënten een operatie, chemotherapie en/of bestraling, met vaak een hersenbeschadiging tot gevolg. Ribbers: ‘Als Rijndam hebben wij sinds enige tijd een spreekuur in het Hersentumor Centrum Rotterdam, waar een ergotherapeut van ons de patiëntenselectie doet voor revalidatie. Wij willen nu onderzoeken welke problemen deze patiënten ervaren, met name op cognitief vlak. Ook willen we weten of zelfrapportage door de patiënt zinvol is.’

Een andere uitdaging voor Ribbers is het onderzoek naar het effect van transcranial direct current stimulation (tDCS) bij revalidatie na een beroerte. Hierbij worden tijdens de gangbare therapie de hersenen tevens gestimuleerd door via elektroden een zwakke stroom door het hoofd te laten lopen. De hypothese is dat de leerbaarheid verbetert en de behandeling meer effect sorteert. Ribbers wil zijn onderzoek, dat hij samen met de afdeling neurowetenschappen van het Erasmus MC en de TU Delft uitvoert, vooralsnog beperken tot mensen die door een beroerte afasie of een deels verlamde arm hebben. ‘We zijn benieuwd of tDCS hun taal of armfunctie verbetert. Gezien de literatuur over deze techniek zijn we hoopvol gestemd.’